خبرگزاري آسوشيتدپرس، 3آوريل، 2015 - واشنگتن
بقلم برادلي كلاپر
توافق چارچوب اتمي ، توسط قدرتهاي جهان و ايران، سؤالهاي عمده را بي جواب گذاشته است از جمله اينكه؛
- آيا ايران مي تواند تقلب كند؟ احتمالاً.
- آيا آمريكا يا كسي ديگر مي تواند بموقع به ايران واكنش نشان بدهد؟ در تئوري، آري.
- آيا آنها آماده هستند از نيروي نظامي استفاده كنند؟ قابل سؤال و بحث است.
- آيا يك توافق نهايي، نگرانيهاي جهاني، از نيات ايران را، حل و فصل خواهد كرد؟ قريب به يقين خير.
اما جزوه مستند مشروحي كه بطور تعجب آوري توسط آمريكا بعد از راهگشايي ديپلوماتيك پنجشنبه در سوئيس منتشر شده مهمات قابل توجهي را براي اوباما تأمين كرده تا با آنچه بعنوان يك توافق به قانونگذاراني كه به آن مشكوكند و متحدانش در خاورميانه، ارائه مي كند، بجنگد. اين هم در صورتيست كه مذاكره كنندگان بتوانند طي سه ماه آينده به اين نقطه برسند. همانگونه كه اوباما از كاخ سفيد گفت “كار آنها، كار ما هنوز كامل نيست و موفقيت تضمين نشده است“ و پارامترها براي يك توافق جامع تا 30ژوئن برابي واشنگتن و شركاي مذاكره كننده، شامل حفره هاي بزرگيست.
محدوديتها بر برنامه تحقيق اتمي ايران و توسعه تكنولوژي پيشرفته كه ممكن است براي تسليحات اتمي استفاده شود مبهم هستند. بازرسان، كماكان نمي توانند وارد سايتهاي نظامي ايران كه در آنها قبلاً فعاليتهاي اتمي بوده بشوند.
آمريكايي ها و ايرانيها پيشاپيش در حال چانه زني روي ميزان سرعتي كه تحريمها لغو مي شوند هستند و اعلان اوباما كه مجازاتها ممكن است همواره به قوت قبلي خود بازگردند توسط جزوه اطلاعاتي آمريكا تضعيف شده است چرا كه در اين جزوه يك “پروسه يك راه حل مورد دعوا“ كه در توافق آمده، زيراب چنين ادعايي را زده است.
اما بزرگترين مسأله ممكن است بگفته يك مقام آمريكا فراتر از سايرين بر آن تأكيد كرده؛ زمان بريك اوت (فاصله غني سازي اورانيوم تا حد تسليحاتي) كه ايران بتواند زيركانه يك سلاح اتمي با آن توليد كند.
اين چارچوب، تركيبي از محدوديتها را بر ايران اعمال مي كند كه بخاطر آن، ايران نياز خواهد داشت تا حداقل براي يكسال كار كند تا به اين هدف برسد نه مانند وضعيت فعلي كه تنها نياز دارد 2تا 3ماه براي رسيدن به اورانيوم تسليحاتي كار كند.
اوباما و جان كري وزيرخارجه، زمان بريك اوت طولاني تر را بعنوان دليل اثباتي “توافق خوب“ عنوان مي كنند و گفته اند كه دريچه يكساله زماني مكفي براي آمريكا مي باشد تا بتواند يك حركت پنهان ايران در جهت بمب را كشف و به آن واكنش نشان بدهند.
گرچه چنين استانداردي بهرحال تنها يك دهه دوام خواهد داشت.
طي 5سال آينده، نامعلوم است كه برنامه اتمي ايران تا چه مدت از بمب فاصله خواهد داشت و بعد از اينكه اين توافق 15ساله بطور كامل منقضي گردد بنظر مي رسد هيچ محدوديتي بر برنامه اتمي ايران باقي نماند و اين همان چيزيست كه مخالفان اوباما در كنگره و رقباي منطقه يي ايران يعني اسراييل و عربستان به آن بعنوان دليل يك “توافق بد“ اشاره كرده اند.
نتانياهو نخست وزير اسراييل بعد از جلسه كابينه كه روز جمعه برگزار شد گفت “اين توافق، خطري بزرگ براي منطقه و جهان دارد و بقاي كشور اسراييل را تهديد مي كند“. وي افزود “طي چند سال اين توافق، تمامي محدوديتها بر برنامه اتمي ايران را لغو مي كند و ايران را قادر مي سازد ظرفيت كلاني از غني سازي اورانيوم داشته باشد كه مي تواند براي توليد بمب اتمي ظرف چند ماه استفاده كند“.
اين موضوعات و خيليهاي ديگر توسط كنگره آمريكا كه طي 18ماه گذشته بيصبرانه آنرا ديدباني كرده؛ بررسي خواهند شد.
جمهوريخواهان تقريباً بطور جهاني، مخالف تلاش ديپلوماتيك اوباما هستند و دموكراتها هم متفرقند و اختلاف نظر دارند. آنها در مجموع دو راه حل احتمالي، جهت مداخله كنگره را پيش خواهند گرفت.
راه اول به قانونگذاران امكان رأي گيري در مورد اين توافق را مي دهد…
دوم اينكه يك اقدام بالقوه كنگره كه تحريمها را تشديد مي كند با ريسك بيشتري خواهد بود و محتمل است كه كار ديپلوماسي را كلاً خاتمه بدهد چرا كه فرمول اساسي براي يك توافق و لغو تحريمهاي غرب به ازاي محدوديتهاي بيشتر اتمي بر ايران را به مخاطره اندازد و اين چيزي است كه اوباما باوجود مخالفتش در گذشته، اكنون به آن تمايل دارد. اوباما اين اطمينان خود را روز پنجشنبه اينطور عنوان كرد كه مي تواند نشان بدهد يك توافق، امنيت آمريكا و جهان را ارتقا مي دهد و گفت دستيارانش با كنگره تعامل مي كنند تا تعيين كنند كه چطور كنگره مي تواند “نقش نظارتي سازنده ايفا كند“.
دومين اقدام كنگره كه ريسكي تر است اعمال تحريمهاي جديد عليه اقتصاد ايران است. چنين اقدامي ممكن است كلاً كار ديپلوماسي را خاتمه بدهد چرا كه فرمول اساسي براي يك پيمان نهايي يعني لغو تحريمها به ازاي محدوديتهاي سرسختانه تر اتمي، به مخاطره مي افتد.
اما اوباما اكنون كار بيشتري در سمت و بنفع خود دارد تا آنچه سال گذشته داشت كه مذاكرات دوبار به ضرب الاجل مربوطه نرسيدند. حتي در آنزمان، دولت او توانست فشار كنگره را سد كند.
توافق اين هفته، ايران را وامي دارد كه شمار سانتريفيوژهايش را كه اورانيوم را مي چرخانند به نصف برسانند.
هيچ ماده بمب سازي را نمي توان به داخل دستگاههايي كه در سايتهاي عميقاً زيرزميني كه ممكن است نسبت به حملات هوايي آب بندي باشند تزريق نمود.
سانتريفيوژهاي مدل پيشرفته قطع[متوقف] خواهند شد. يك مجتمع آب سنگين اجازه نخواهد يافت پلوتونيوم درجه تسليحاتي توليد كند. بازرسيها افزايش خواهند يافت و قوس درازمدت فعاليت اتمي ايران ممكن است براي استمرار ديپلوماسي بحث[و پافشاري] كند.
دولت و ساير حاميان اين توافق توجه دارند كه در سالهايي كه واشنگتن نپذيرفته بود با تهران گفتگو كند از ايران خواسته بود كه تمامي غني سازي خود را متوقف كند و خواستار داغان كردن كامل سايتهاي اتمي آن شده بود [اما] ايرانيها از چند ده سانتريفيوژ به يك ظرفيت 20هزار رسيدند.
آنها [همچنين]يك سايت زاپاس در يك سنگر تقويت شده زيرزميني ايجاد كردند و غني سازي اورانيوم تا سطح درست زير درجه تسليحاتي را شروع كردند.
از نوامبر 2013 ايران تنها با 9000سانتريفيوژ كار مي كند و از اين به بعد اين شمار حتي به 6000كاهش خواهد يافت. ايران نه تنها ديگر اورانيوم غني شده تر توليد نمي كند بلكه همان را هم كه دارد يا بايد به خارج كشور منتقل كند يا عمده ذخايرش را خنثي كند.
[بهرحال] تهديد يك بمب پلوتونيومي حداقل در حال حاضر حل و فصل[منتفي] مي باشد. ايرانيها گفته اند بدنبال تسليحاتي هسته يي نيستند و با برنامه شان تنها روي اهداف پزشكي و تحقيقاتي متمركزند. بگفته پرزيدنت حسن روحاني ايران “وفادار مي ماند و پاي تعهداتش هست“.
اوباما و مشاوران ارشدش به ايرانيها در خط مقدم باور ندارند اما گفته اند اين توافق، حداقل باعث مي شود ايرانيها قابل چك و تأييد باشند و بسا بيشتر از تحريمها يا اقدام نظامي مؤثر است تا تضمين كند كه ايران زرادخانه اتمي ايجاد نكند.
كري در يك مقاله در بوستون گلوب روز جمعه گفت براي روشن بودن، هيچ جنبه يي از اين توافق بر مبناي وعده ها يا اعتماد نيست“ [بلكه] بر اساس اسناد اثباتي مي باشد“.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر